Син... син мине бүген үлемнән алып калдың...

Яшь булса да, аның җилкәсендә олылар күтәрә алмаслык йөк ята иде — авыру әнисе. Әтисе аларны күптән ташлап киткән, ә әнисе, Нәфисә апа, инде икенче ел түшәктән тора алмый ята. Аның күзләрендә яшәү чаткысы сүнеп бара, тик улына карагач кына, ул бераз елмаеп куя иде.

Искәндәр мәктәптә «биш»легә генә укый. Укытучылары аны киләчәктә зур кеше булыр дип юрый. Ләкин малайның башында уку гына түгел, әнисен ничек тә булса аякка бастыру уе кайный. Дәресләрдән соң ул шәһәр читендәге юл кырыена чыгып баса. Караңгы төшкәч, машиналарның пычрак тәгәрмәчләрен юа, томанлы фараларын сөртә. Кайбер йөрәксезрәк шоферлар аның кулын буш кайтара, ә кайберәүләре учына бакыр акчалар сала. Искәндәр ул акчаларны учына кысып, кибеттән ипи, сөт һәм әнисенә дару ала. Ул бит аның табибы да, сакчысы да иде.

Ләкин язмыш аяусыз. Көннәрдән бер көнне Нәфисә апа бөтенләй хәлсезләнде, аның тыны кысылды. Ашыгыч ярдәм белән аны хастаханәгә салдылар. Табиблар, башларын чайкап: «Аңа бик кыйммәтле дару кирәк, югыйсә...», — диделәр. Искәндәрнең өстендә иске куртка, ә кулында бер уч тиен акчалар. Өйдә исә әнисенең яшь чагында яратып бәйләгән, инде саргайган, мамык шәле генә калган иде.

Иртәгесен ул, мәктәпкә бармыйча, шәлен култык астына кыстырып, базарга китте. Көн суык, җил үтәдән-үтә кисә. Ул озак басып торды. «500 сум... 300 сум», — дип кычкырып сатучылар яныннан узды, аның янына килүче булмады. Шәле иске, кемгә кирәк инде ул?

Шулчак аның янына затлы чит ил костюмыннан, ялтырап торган күн итектән бер ир-ат килеп басты. Ул малайның калтыранган кулларына, мөлдерәп торган күзләренә карады.

— Нәрсә сатасың, энем? — диде ул йомшак кына.

— Шәл... әнинеке...әни авырта ... — диде Искәндәр, пышылдап кына.

Ир-ат шәлен җентекләп карап тормады, кесәсеннән биш меңлек чыгарды да малайга сузды.

— Мә, ал. Адресыгызны калдыр әле, — диде ул, малайның аптырап калганын күреп. — Кирәк булса, табармын.

Искәндәр очып диярлек даруга йөгерде, аннан — хастаханәгә. Табиблар, кыйммәтле ампуланы күреп, башта ышанмый тордылар, аннан соң иңнәреннән авыр йөк төшкәндәй булды. Ләкин могҗиза булмады. Бер атнадан табиблар тагын бер дару кирәклеген, анысы монысыннан да кыйммәтрәк торуын әйттеләр. Искәндәрнең кулындагы акчасы инде күптән кибетләрдә калган иде.

Ул хастаханә болдырында утыра. Көзге яңгыр ява, ә аның эчендә давыл. Күз яшьләре яңагы буйлап салкын ташка тама. Кинәт кемнеңдер дәшкәнен ишетте. Караса — теге ир-ат. Искәндәр сискәнеп китте. «Шәлен кире алып килгәндер, акчасын да алыргадыр», — дип коты очты.

Ир-ат аның янына килеп утырды да, җилкәсеннән кочты.

— Ни булды, энем? Ник елыйсың?

Искәндәр, тыела алмыйча, барысын да сөйләп бирде. Ир-ат аның кулын кысты да:

— Әйдә, табиб янына, — диде.

Табиб, затлы киемле кешене күреп, каушап калды. Барлык анализларны, күрсәтмәләрне язып бирде. Ир-ат чыгып киткәндә:

— Бар, әниең янына кер. Мин хәзер киләм, — диде.

Ул озак тормады. Кулында — иң кирәкле дарулар, пакет тулы җиләк-җимеш, кайнар ризык. Палатага кергәч, Искәндәр белән Нәфисә апа сискәнеп киттеләр. Тик чит кеше аларга шундый наз, шундый җылылык белән карады ки, Нәфисә апа барысын да аңлады. Ул бу кешенең кемлеген сорамады, ул аның күңел байлыгын күрде. Ул дарулар аны аякка бастырды.

Нәфисәне чыгардылар. Аңа икенче группа инвалидлык бирделәр, ул әкренләп йөри башлады. Тик теге игелекле бәндә, Валиев Дамир, кабат күренмәде. Искәндәр аның исемен генә хәтерләп калды.

Еллар үтте. Искәндәр — инде Искәндәр түгел, ә танылган хирург, Искәндәр Илдар улы. Ул әнисе өчен яши, аның өчен җан ата. Бүген аның кичү тору көне. Төн уртасында корсак куышлыгы авырту белән бер ир-атны китереп салганнар. Операция озак һәм катлаулы булды, ләкин Искәндәр кулыннан килмәгән эш юк. Ул аны үлемнән йолып калды.

Икенче көнне обход вакытында ул авыруның тарихын укырга булды. «Валиев Дамир Габдулла улы».

Искәндәрнең кулындагы ручка идәнгә төшеп китте. Йөрәге күкрәк читлегеннән сикереп чыгардай булып типте. Ул түгелдер... Юк, фамилия, исем, атасының исеме — барысы да туры килә.

Ул палатага кергәндә, Дамир абый тәрәзәгә карап ята иде. Искәндәрнең тавышын ишеткәч, ул башын борды.

— Исәнмесез, Дамир абый. Хәлегез ничек?

— Исәнмесез... — диде авыру, пышылдап кына. — Сезме миңа операция ясаган табиб?

— Мин шул, Дамир абый. Мин сезне таныдым.

Искәндәр урындык алып, аның караваты янына утырды. Ул берни дә яшермичә, балачактагы шул коточкыч, ләкин нурлы көнне сөйләп бирде. Ул сөйләгәндә, Дамир абыйның күзләреннән эре-эре яшь бөртекләре тәгәрәде. Ул үзенең моннан егерме ел элек базарда очраткан ятим малайны, аның авыру әнисен ничек коткаруын хәтерләми иде дә инде. Ул чакта ул бер гамәл кылды — мохтаҗ кешегә кул сузды. Һәм менә ул кул аңа бүген, иң авыр мизгелдә, табиб булып әйләнеп кайткан.

— Сез минем тормышымны коткардыгыз, Дамир абый, — диде Искәндәр, үзе дә яшьләрен тыеп.

— Сез миңа ул чакта әти назын бирдегез. Мин хирург булдым, чөнки мин кешеләрнең газаплануын күрдем һәм аларга ярдәм итәсем килде. Сезнең кебек.

Дамир аның кулын учына алды. Аның кулы калтырый иде.

— Мин ул чакта берни дә эшләмәдем, энем... Гади генә... — диде ул, сулкылдап. — Син... син мине бүген үлемнән алып калдың...

Алар шулай, әти белән улы кебек, бер-берсенә карашып, озак утырдылар. Палатада тынлык урнашты, тик бу тынлыкта рәхмәт тә, кичерелү дә, язмышның никадәр гаҗәеп һәм гадел булуы да ярылып ята иде. Язмыш җепләре ничек кенә буталмасын, ул барыбер игелекне игелек белән бәйләп куя икән.