Рус Әшнәге авылыннан Ульяна Мокеева бакчадагы могҗизалар остасы

Ульяна җирдә үзе могҗизалар эшләп кенә калмый, бу турыда матур итеп сөйли дә белә. Аңа киңәш сорап  илнең төрле почмакларыннан кешеләр мөрәҗәгать итә, ул теләп тәҗрибәсе белән уртаклаша һәм башка белгечләрнең серләрен үзләштерә. Безнең һава шартларында җимеш агачларының яңа сортларын даими сынап тора.
– Ульяна, 2026 елның җәе сезнең үсемлекләр өчен нинди булды, шул турыда сөйләгез әле?
– Бакчадан башлыйм. Җәй катлаулы булды. Җимеш агачлары авыр ияләштеләр, узган кыш суыктан зыян күрделәр – аларны кисәргә туры килде. Ярый әле алар яңа үсентеләр бирделәр. Яңа алмагачлар беренче өч җимеш белән генә сөендерде. Хәзер кыш йомшаграк булыр дип өметләнәсе кала: үз хезмәтеңнең нәтиҗәләрен күрәсе килә! Аның каравы җиләк куаклары беренче уңышны бирделәр инде. Миндә дүртәр карлыган һәм крыжовник куагы бар. Алар сортлары, төсе, тәме буенча төрле. Кызыл карлыган бик тәмле: вареньега китә, маринадларга өстәү матур күренә. Ак карлыганның «Уральская белая» сорты – барлык ак сортлардан иң татлысы. Быел чәчәк атты, киләсе елга җиләк көтәм. Алсу карлыган шулай ук иң тәмлесе. Өлгергәч, хуш исе бөтен бакчага тарала. 
Өч куак эре җимешле зелпе, «Блэк джем» сортлы  кара бөрлегән бар. Ул җиргә җәелмәс, кура җиләге кебек үсә. Иске сортлардан «Шапка Мономаха» кура җиләге  – ремонтантлы, әле һаман җиләк бирә; «Моросейка» сорты – шулай ук эре һәм тәмле,  әстерхан чикләвеге зурлыгындагы кура җиләге агачы да бар. «Валентина» сортлы сары кура җиләге – барлык сары сортлар арасында иң татлысы. Быел кура җиләге уңышы бик яхшы булды: берьюлы 8 килограмм җыйдым. Варенье да кайнаттым, суыткычка да салып куйдым.  Якыннарыма, туганнарыма өләштем. Хуш исле бузиннан джем ясыйм. Аны шулкадәр бәяләделәр ки, җиләк-җимеш һәм үсентеләр алырга Башкортстаннан да килделәр. Баланның да җиләкләре бик эре быел. Куаклы айва, чия, ике куак фундук бар-киләсе елда уңыш бирерләр дип көтәм.
Барлык азия сортлы агачларны куак рәвешендә формалаштырам, чөнки безнең климат зонасында агач бик интегә, ә куак формасында кискәч кайберләре җайлаша: кәүсәләр яхшы үсә, җимешләр булыр дип ышанам.

Бакчада проблемалар бөтенләй булмады. Помидорларны сезонга 3-4 тапкыр бәйләдем, бөтен артык яфракларны кистем. Һава куаклар арасында иркен йөри, кояш яктысы да саклый. Шуңа күрә бөтен уңыш яхшы сакланды. Температура +10 °C ка төшү белән, мин барлык томатларны җыеп алдым,  чөнки салкыннарда аларны фитофторадан коткарып калу мөмкин түгел.
Яңгырлар явып торгач су сибәргә туры килмәде. Менә дигән борыч, кавын, карбыз үстердем. Ә кыяр, ташкабак, кабак турында сөйләп тә торасы юк - барысы да үсеп кенә торды! Бәрәңге дә бик шәп килеп чыкты: берсе дә череми, башкалар бүлбеләр чокырларда чери дип зарлансалар да. Күрәсең, уңышлы дым ярата торганын сорт сайлаганмын. Соң өлгерә торган сорт та бар әле. Яшелчәләрне гадәттәгедән азрак утырттым, чөнки барлык туганнарның да диярлек үз участоклары бар. Барыбер артып калды. Чәчәкләр сезон буе сөендерде, кайберләре хәтта кабат чәчәк атты.
Бакча буйлап йөргәндә петуния, хризантема, кашкарый сокландыра. Өйдә дә чын чәчәкле оҗмах. Күптән түгел генә Кабарда Балкариясендә ял иткән идем һәм аннан каштан, сирәк очрый торган беренче чәчәкләр, маргаритка алып кайттым. Барысы да ияләште һәм купшы булып үсә.
– Ульяна, Сез үсемлекләр дөньясы турында шундый җентекләп сөйлисез. Аквариумда балыклар үрчетәсез дип ишеттем?
– Су асты дөньясы – минем аерым бер шөгылем. Минем өч аквариум, дөрес, икесе әлегә буш тора. Зурысында (130 литрлык) тереклек кайный: маймычлар үсеп, төс алды. Иң матурларын  үрчетер өчен калдырам. Чисталыкны креветкалар һәм махсус әкәм-төкәмнәр күзәтә, алар пыялаларны һәм яшеллекне чистарталар. Һәр балыкка урын һәм азык җитәрлек булырга тиеш. Тере үсемлекләр күп – алар табигый шартлар тудыра. Әгәр балыкның «йөкле» икәнен күрсәм, аңа беркем дә комачауламасын һәм ул стресс кичермәсен өчен шунда ук икенче бер аквариумга күчерәм. Хәзер балыкларның яңа төрләрен сатып алу өчен акча җыям. Балык ким дигәндә дүрт ел, күп дигәндә җиде ел яши. Барлык шартлар тудырылгач, аларны чиксез күзәтергә, үзеңә шатлык һәм тынычлык алырга мөмкин. Сүз уңаеннан, релакс күз алдында бара: өч айлык оныгым белән аквариум янына утырабыз да, ул шул кадәр сокланып күзәтә!

Гөмбәләргә килгәндә, быел урманда йөрмәдем: өйдә узган сезоннан бирле запаслар күп әле. 
Ульяна Мокееваның тарихы – бакчачылыкта югары уңышның өч нәрсәдән: тирән белемнәрдән, армый-талмый хезмәт итүдән һәм үз шөгелеңне чын күңелдән яратудан гыйбарәт икәнлеген искәртү. Яңгырлар су сибүдән арындырды, яфракларны вакытында җыеп алу авыруларны булдырмады, ә дөрес сайланган бәрәңге сорты артык дымлылыкны җиңде.